Kritieke grondstoffen: investeren in de kern van structurele veranderingen

Céline Sustandal, Beheerder, LFDE.

Koper, uranium, zeldzame aardmetalen, edelmetalen, industriële gassen of chemische producten: kritieke grondstoffen staan centraal in de grote uitdagingen van onze eeuw. Hun rol is niet alleen te danken aan hun geologische zeldzaamheid, maar ook aan hun onmisbaarheid en de kwetsbaarheid van de toeleveringsketens; deze zijn vaak lang en geconcentreerd en bovendien blootgesteld aan geopolitieke spanningen. Deze combinatie creëert, naar onze mening, een wereldwijd en langetermijnbeleggingsthema.

Een structurele vraag, waardeketens onder druk

De energietransitie vergroot de behoefte aan koper, lithium, nikkel en uranium; de opkomst van datacenters versterkt met name de vraag naar industriële gassen, zeldzame aardmetalen en geavanceerde materialen voor halfgeleiders; de stijgende uitgaven in de defensiesector vergroten de behoefte aan legeringen, titanium, zeldzame aardmetalen en gespecialiseerde materialen. De vraag neemt toe, terwijl het aanbod zich slechts langzaam aanpast. Het ontwikkelen van een mijn, een raffinagecapaciteit of een verwerkingsinstallatie vergt meerdere jaren, aanzienlijk kapitaal en een stabiel regelgevingsklimaat. De minste verstoring kan dan ook leiden tot langdurige spanningen en de strategische waarde blootleggen van activa die tot dan toe werden onderschat.

Bovenop deze complexiteit komt nog de concentratie van de winning, raffinage en productie in een beperkt aantal landen. Hierdoor wordt de toegang tot grondstoffen een kwestie van economische en nationale veiligheid. Aangezien het grootste deel van de waardeketens van deze grondstoffen – winning, raffinage, productie – in China is gevestigd, staat de kwestie van soevereiniteit centraal. De Verenigde Staten, Europa en hun partners streven ernaar bepaalde capaciteiten te herlokaliseren, hun bronnen te diversifiëren en waardeketens opnieuw op te bouwen, van de mijn tot het eindproduct.

Bedrijven doen hetzelfde: het verwerven van participaties, langetermijnleveringscontracten, recycling en investeringen in productiecapaciteit worden instrumenten om de bevoorrading veilig te stellen. Deze herstructurering creëert kansen binnen het hele ecosysteem, bij producenten, verwerkers en actoren die de beschikbaarheid van grondstoffen kunnen waarborgen.

Een unieke wereld

De kriticiteit van een grondstof wordt niet alleen afgemeten aan de overvloed ervan in de ondergrond. Ze hangt af van wat het mogelijk maakt. Elektrische geleidbaarheid, weerstand tegen extreme temperaturen, lichtheid, hardheid of magnetische eigenschappen: bepaalde grondstoffen beschikken over fysische kenmerken die zelfs de meest geavanceerde technologieën niet gemakkelijk kunnen evenaren. Omdat ze moeilijk te vervangen of te recyclen zijn, wordt hun beschikbaarheid een volwaardige industriële uitdaging.

De druk is nog groter wanneer deze grondstoffen niet het hoofdproduct van een mijn vormen. Indium, gallium of tellurium worden bijvoorbeeld tegelijk met andere metalen gewonnen. Het aanbod hangt dan voornamelijk af van het productieniveau van het gastmineraal, de geïnstalleerde processen en de kosten voor het scheiden van de ertsen. Kleine volumes, variabele opbrengsten en specifieke investeringen beperken zo het vermogen van het aanbod om snel te reageren. De schaarste van deze grondstoffen is voor de belegger dus niet alleen geologisch van aard: ze is ook technisch, industrieel en economisch.

Discrete markten, in het hart van de industriële machtsverhoudingen

Naast deze fysieke complexiteit speelt ook de ondoorzichtigheid van de markten een rol. Voor veel van deze grondstoffen bestaan er geen continue noteringen, geen diepe markt en geen uniforme gegevens. Transacties worden onderhands afgesloten, op basis van specifieke kenmerken zoals zuiverheid, vorm of herkomst, waardoor prijzen moeilijk vergelijkbaar zijn. Om deze markten te begrijpen is dus zeldzame expertise nodig, op het snijvlak van geologie, scheikunde, procestechniek en geopolitiek. Als investeerders in bedrijven is het niet onze bedoeling om te speculeren op de grondstofprijzen, maar om te begrijpen wie het aanbod controleert en om de spelers te identificeren die in staat zijn zich op de lange termijn te vestigen.

De heterogeniteit van deze sector pleit volgens ons voor een nauwkeurige analyse van het beleggingsuniversum: grondstoffen hebben niet dezelfde toepassingen, niet dezelfde cycli en niet dezelfde bevoorradingsbeperkingen. De trajecten van kritieke grondstoffen kunnen sterk uiteenlopen, zelfs wanneer ze deel uitmaken van dezelfde structurele veranderingen. Omdat ze aan talrijke operationele risico’s blootstaan, is actief beheer volgens ons des te doorslaggevender. In tegenstelling tot een indexgerichte benadering, die risico’s kan afzwakken en de werkelijke uitdagingen op het gebied van soevereiniteit kan verhullen, streeft actief beheer ernaar de belangrijkste spelers te identificeren die beschikken over strategische activa, operationele zichtbaarheid en een centrale rol in de waardeketens. In deze context is stockpicking een noodzaak.

De energietransitie, artificiële intelligentie, defensie en soevereiniteitsbeleid herdefiniëren vandaag de dag de hiërarchie van hulpbronnen. Voor de langetermijnbelegger is het de uitdaging om die grondstoffen te identificeren waarvan de onvervangbare eigenschappen, het beperkte aanbod en het strategische belang nog onvoldoende door de markten worden weerspiegeld. Pas door verder te kijken dan de traditionele interpretatie van de grondstoffencyclus komt het volledige potentieel van dit beleggingsuniversum aan het licht.